De Stellingwarver
De Histotolk het himzels in de loop van de jaoren specialiseerd in de geschiedenis van de streek waor hi’j woont: de Stellingwarven. De Stellingwarven bestaon uut twie gemienten in et zuudoosten van Frieslaand. De Histotolk is van miening daj’ de geschiedenis van jow eigen woongebied kennen moeten.
Deur wat toevalligheden en projekten is hi’j betrokken raekt bi’j een stokmennig verienings en stichtings die wat mit de Stellingwarven van doen hebben. Dat bin bi’jveurbeeld de Stellingwarver Schrieversronte en de Veriening Historie Weststellingwerf. De Histotolk het alderdeegst de kursus “Tael en Kultuur van de Stellingwarven” volgd en ok nog et diplome haeld. Now wil dat niet zeggen dat hi’j et Stellingwarfs vloeiend praoten kan, mar et schrieven d’r van gaot him de hieltied beter of.
Op disse bladzieden van disse webstee kuj’ kennismaeken mit de Stellingwarver aktiviteiten van De Histotolk!
De Veurstellings:
Laoten wi’j ien ding mitien mar even dudelik maeken: de veurstellings van De Histotolk wo’n in et Nederlaans speult, omreden De Histotolk et Stellingwarfs nog niet goed genoeg praoten kan om geleufweerdig te wezen. Mar dat dot niks of an zien liefde veur et onderwarp en de Stellingwarven mit zien eigen tael en kultuur.
De eerste keer dat De Histotolk betrokken raekte bi’j een Stellingwarfs projekt was doe de Bekhofschaans, een verdedigingsbolwark uut de 80-jaorige oorlog opknapt wodden zol. De schaans, die midden in de Stellingwarven ligt, maekt diel uut van de Friese Waeterlinie. Speciaol veur et basisonderwies het De Histotolk de veurstelling: “Frans van de Bekhofschaans” schreven.
In 2009 volgde een twiede veurstelling. In dat jaor wodde vierd dat et 700 jaor leden was dat de naeme Stellingwarf veur et eerst in een schreven dokement bruukt wodde. An dat jubileum wodde ok weer een onderwiesprojekt koppeld. De Histotolk het in dat jaor meer as vuuftig veurstellings speuld as Otto, Heer van Buil, mit zien verhael over de slag bi’j Vollenhove.
In 2012 is d’r een dadde veurstelling bi’j kommen. Over Pieter Stuyvesant (Stoefzaand). Misschien is Pieter wel de meerst beroemde Stellingwarver. Al was et mar vanwegens de sigaretten… En de weg mit dezelde naeme tussen Wolvege en De Kuunder waor de meerste meensken bekeurings kriegen omreden zi’j te hadde rieden. Mar vanzels in et eerste plak toch as goeverneur generaol van Ni’j Amsterdam (New York). In 2012 is et zoe’n betien 400 jaor leden dat Stoefzaand geboren
wodde. Ok weer een reden veur een fesien…
Kotomme, veur et onderwies bin d’r now drie veurstellings die prima bruukt wodden kunnen bi’j de lessen hiemkunde… En dat hangt echt niet of van ien of aander jubileum!
Onderstaond kuj’ in et kot lezen waor de drie veurstellings over gaon:
Otto en het Debacle van Vollenhove
Et is 1309. Otto, Heer van Buil, komt vertellen over de slag bi’j
Vollenhove. Omreden hi’j een huurling uut Hollaand is, praot hi’j Nederlaans. Hi’j gaot vertellen waoromme de banvluuk zoe’n slim verschrikkelike straf is in de middelieuwen. Deur zien verhael zuj’ op een slim aktieve meniere kennismaeken mit de hierarchie in de Kattelieke karke. Ok zuj’ d’r aachterkommen dat et niet zo ienvooldig is om in de hemel te kommen aj’ uut de tied raekt binnen. Dan nemt hi’j je ok nog mit op een veldtocht naor Vollenhove en vertelt over zien aeventuren die hi’j onderwegens beleefd het. As de slag om Vollenhove uutbrekt zuj’ et gevuul hebben daj’ diel uutmaeken van de bende Stellingwarvers die et kesteel belegeren. Otto gaot je veur in de stried en komt uutaendelik tot een aekelige konklusie.
Disse veurstelling is van begin tot aende een broezende en hilarische anienschaekeling van historische feiten en grappen. Zeker de muuite van et bekieken weerd, ok al is et gien jubileum meer…
Frans van de Bekhofschaans
Frans leeft omdebi’j 1672, beter bekend as et rampjaor. De rippebliek wodt anvalen deur Engelaand, Frankriek, Munster en Keulen. Kun zi’j wel… Frans is een Hollaanse soldaot in et leger van de rippebliek. Hi’j wodt ansteld as Luitenant van de Bekhofschaans. Hi’j zol die schaans verdedigen moeten tegen de troepen van de bisschop van Munster, Bommen Berend. Tot zien eigen verbiestering bliekt alles krek even aanders te lopen as dat hi’j docht hadde…Om zien taeke goed uutvoeren te kunnen is Frans op zuke naor ni’je soldaoten. En laot hi’j now jim leerlingen daorveur uutkeuzen hebben. Hi’j zal kieken as zi’j wel geschikt binnen om te dienen in et leger van de rippebliek. “Kompagnie, luusteren!” Gelokkig zorgt Frans d’r ok nog wel veur dat een ieuwenoolde Stellingwarver legende uutaendelik toch nog bliekt te kloppen…
Pieter Stoefzaand, een regent in den vreemde
.jpg)
Jim maeken kennis mit Pieter Stoefzaand as hi’j juust ontsleugen is van de universiteit van Franeker. Stoefzaand is ten aende raod. Want now kan hi’j zien loopbaene wel vergeten. Dan ontdekt hi’j per oongelok een meniere om in zien toekomst kieken te kunnen. Mit verbaozing nemt hi’j hier kennis van. Mar ok mit ongeleuf: want een meens kan ommes niet in de toekomst kieken. Toch ontdekt Stoefzaand dat d’r meer is tussen hemel en eerde. En dat hi’j tot grootshied is veurbestemd, dat wust hi’j zels al lange, vanzels! Mar dat gezeur over et verliezen van zien bien… dat liekt him butengewoon onwarschienlik toe…
Veurstellings in veurbereiding…
Omreden d’r altied wel weer wat ni’js te gebeuren staot, is De Histotolk de hieltied doende om weer ni’je plannegies uut te warken. In 2004 was et 500 jaor leden dat de Stellingwarven definitief bi’j Frieslaand voegd binnen. En in 2017 is et 500 jaor leden dat de grieteni’je Stellingwarf splitst is in een Oostaende en een Westaende. Tot op vandaege-de-dag is dat nog altied zo. Mar wie zal zeggen as de beide gemienten in 2017 niet weer bi’j mekere kommen zollen? Om disse twie gebeurtenissen henne wil De Histotolk een veurstelling maeken. Zien gedaachten gaon daorbi’j uut naor een bewarking van et boekien “Daor klept de klokke weer”, dat indertied schreven is deur H. Hoogeveen en in 2009 bewarkt wodde deur Hans Koopmans.